TIẾP NHẬN VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN

Thực tại của đời sống con người là các loại Cảm giác và hiểu sâu hơn theo khái niệm mới là khái niệm thông tin thì thế giới thực tại của con người là THÔNG TIN. Thông tin di truyền cài đặt nơi 6 giác quan ( Mắt Tai Mũi Lưỡi Thân Ý ) tương tác với thông tin có trong 6 trần cảnh ( Ánh sáng, Âm thanh, Mùi, Vị, Xúc trần và Thông tin pháp trần ) làm phát sinh các THÔNG TIN, là các Cảm giác ( Cảm thọ ). Tương tự như mạng Internet đang truyền dẫn thông tin ( có nhiều loại thông tin trong đó, FB, google, youtube, các phần mềm … ) tương tác với thông tin chứa trong điện thoại thông minh ( các phần mềm cài đặt ) làm phát ra các các thông tin trên màn hình hay loa của máy. Thực chất đời sống con người là TIẾP NHẬN VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN DO SÁU CĂN TƯƠNG TÁC SÁU TRẦN MÀ PHÁT SINH.

Chủ thể tiếp nhận và xử lý thông tin là tâm

Vậy cái gì tiếp nhận và xử lý thông tin đó ? Đó chính là tâm tiếp nhận hay ghi nhận và xử lý thông tin.

Tiếp nhận thông tin – tâm biết trực giác

Tiếp nhận thông tin : Khi Thấy, Nghe, Cảm nhận đối tượng là tiếp nhận thông tin mà khoa tâm lý học gọi là Nhận thức cảm tính đối tượng. Thuật ngữ Phật học gọi là tâm biết Trực tiếp giác quan, gọi tắt là trực giác. Phật học còn phân chia tâm biết trực giác này thành 6 loại, cụ thể Thấy là Nhãn thức thấy hình ảnh, Nghe là Nhĩ thức nghe âm thanh, Cảm nhận gồm Tỷ thức cảm nhận mùi, Thiệt thức cảm nhận vị, Thân thức cảm nhận xúc chạm, Tưởng thức cảm nhận pháp trần. Quá trình này xẩy ra nơi các giác quan.

Xử lý thông tin – tâm biết ý thức

Xử lý thông tin : Biết đối tượng đó là cái gì, tính chất ra sao chính là tâm biết xử lý thông tin. Tâm biết này trong tâm lý học gọi là Nhận thức lý tính đối tượng, Phật học gọi là tâm biết Ý thức, nhiều chỗ gọi tắt là Ý ( ý dẫn đầu các pháp ). Từ tâm biết Ý thức này là nguyên nhân làm phát sinh thái độ, phản ứng ( lời nói hành động ), khổ vui với đối tượng. Quá trình này xẩy ra trong tế bào thần kinh não bộ. Phật học nghiên cứu và chỉ rõ hai cách xử lý thông tin. Một là quá trình xử lý các thông tin được ghi nhận bằng quy trình Tà niệm – Tà tư duy – Tà tri kiến xẩy ra trên lộ trình tâm Tám tà ( Bát tà đạo ). Hai là quá trình xử lý các thông tin được ghi nhận bằng quy trình Chánh niệm – Chánh tư duy – Chánh tri kiến trên lộ trình tâm Tám chánh ( Bát Chánh Đạo )

Hai lộ trình xử lý thông tin: Tà và Chánh

Lộ trình Bát Tà Đạo – phát sinh tham sân si

Đối với người không học hỏi Tứ Thánh Đế, không tu tập Bát Chánh Đạo thì qua trình Tiếp nhận hay Ghi nhận thông tin đi liền ngay với quá trình xử lý thông tin : XÚC – [ Cảm giác – Ghi nhận ] – Tà niệm – Tà tư duy – Tà tri kiến. Quá trình Tà niệm – Tà tư duy – Tà tri kiến xử lý thông tin một cách sai lạc, không đúng sự thật nên sẽ làm phát sinh tham sân si, phát sinh Phiền não.

Lộ trình Bát Chánh Đạo – tu Chỉ và tu Quán

Đối với người có hiểu biết đúng sự thật Tứ Thánh Đế khi tu tập Bát Chánh Đạo, quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin xấy ra như sau :

1/ Tu Chỉ – dừng lại quá trình xử lý thông tin

Một là tu Chỉ : là dừng lại quá trình tiếp nhận hay ghi nhận thông tin mà không có quá trình xử lý thông tin. Lúc này chỉ thấy, nghe, cảm nhận đối tượng không có xử lý thông tin nên không tìm hiểu, không nhận xét, không đánh giá đối tượng nên thấy chỉ là thấy, nghe chỉ là nghe, cảm nhận chỉ là cảm nhận không thêm bớt bới các tri thức kinh nghiệm quá khứ, không bóp méo đối tượng bởi thích ghét. Sự dừng lại ( Chỉ ) này nhờ có Chánh niệm ( nhớ đến tích cực chú tâm ghi nhận đối tượng ) – Chánh tinh tấn – Chánh định. Lộ trình tâm này là : XÚC – [ Cảm giác – Ghi nhận ] – Trí nhớ chánh – Tích cực chánh – Chú tâm chánh – < Tỉnh giác >

2/ Tu Quán – xử lý thông tin bằng Chánh tri kiến

Hai là tu Quán : sau khi tiếp nhận thông tin bởi Tĩnh giác sẽ xử lý thông tin đó bởi Chánh niệm – Chánh tư duy – Chánh Tri kiến. Các thông tin được tiếp nhận sẽ được xử lý bằng Chánh tri kiến, không còn xử lý bằng Tà tri kiến, sẽ được xử lý bằng hiểu biết đúng sự thật về duyên khởi, về vô thường, vô ngã về tuệ tri vị ngọt, sự nguy hiểm, sự xuất ly. Khi các thông tin tiếp nhận được xử lý bằng Chánh tri kiến, không còn xử lý bằng Tà tri kiến ( hiểu biết sai sự thật ) nên không còn tham sân si, không còn phiền não mà có Tuệ giải thoát. Lộ trình tâm này là : XÚC – [ Cảm giác – Ghi nhận ] – Trí nhớ chánh – Tích cực chánh – Chú tâm chánh – <Tỉnh giác > – Tư duy chánh – Hiểu biết chánh.

Thực hành Bát Chánh Đạo trong đời sống thông tin

Người thực hành Bát Chánh Đạo hàng ngày tu Chỉ an trú tâm biết Tỉnh giác là chủ yếu nhưng vẫn phải tu Quán để xử lý các thông tin đặc biệt khi tiếp nhận các thông tin trên mạng nhưng không xử lý các thông tin đó bằng Tà niệm – Tà tư duy – Tà tri kiến, không xử lý bởi yêu ghét mà phải xử lý thông tin bởi Chánh niệm – Chánh tư duy – Chánh tri kiến, xử lý bởi bởi TUỆ TRI VỊ NGỌT, SỰ NGUY HIỂM VÀ SỰ XUẤT LY. Nếu cố gắng thực hành liên tục thì sẽ nhìn đời bằng ánh mắt Tuệ tri vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly liên tục và an trú Tuệ giải thoát.