Đánh đổi hiện tại để chờ hạnh phúc tương lai

Theo lời Phật dạy, hạnh phúc không nằm ở tương lai mà nằm ngay trong hiện tại. Khi biết cách điều chỉnh sự chú tâm bằng Bát Chánh Đạo, con người có thể chấm dứt khổ đau ngay bây giờ thay vì sống trong chờ đợi và chịu đựng.

Sự thật đánh thức nhân loại: Bạn không cần phải cắn răng “chịu đựng” đau khổ ngày hôm nay để đổi lấy một lời hứa hẹn hạnh phúc ở “ngày mai” hay “kiếp sau”. Theo đúng lời Phật dạy, con đường chấm dứt khổ đau mang tính “Thiết thực hiện tại” – nghĩa là bạn hoàn toàn có thể Hết khổ và Được vui ngay bây giờ và tại đây, trong chính công việc bạn đang làm, thay vì treo lơ lửng cuộc đời mình giữa hy vọng và chờ đợi.

Đối với những người mới tiếp cận Giáo pháp, ranh giới giữa “Hiện tại” và “Vị lai” (tương lai) thường bị hiểu sai theo thói quen của tâm trí. Dưới lăng kính của Sự thật nội tâm, chủ đề này được giải nghĩa vô cùng khoa học và thực tế như sau:

1. Lối sống Ước vọng tương lai: Sống bằng sự Chịu đựng và Chờ đợi

Hầu hết nhân loại đang vận hành theo một lối sống chung: Chịu đựng khổ trong hiện tại và hy vọng thoát khổ trong tương lai.

Chúng ta mặc định rằng tương lai (vị lai) mới là nơi chứa đựng hạnh phúc. Ví dụ: Đứa trẻ chịu đựng việc học cấp 1 để mong lên cấp 2 sẽ sướng hơn, lên đại học sẽ hết khổ; khi ra trường lại chịu đựng đi làm để mong có tiền mua nhà, mua xe; rồi lại chịu đựng nuôi con để mong con lớn lên mình sẽ được nhớ.

Cả cuộc đời là một chuỗi dài dằng dặc những sự chờ đợi: chờ đợi hết giờ làm, chờ đợi đèn đỏ, chờ đợi ngày mai tốt trời hơn… Chờ đợi sinh ra căng thẳng, thấp thỏm, lo âu, và đó chính là Đau Khổ.

Sự thật phũ phàng: Tương lai là cái chưa tới. Khi cái “vị lai” đó đến, nó lại biến thành “hiện tại”, và bạn lại tiếp tục tìm một mục tiêu khác ở tương lai để chờ đợi. Chạy theo vị lai thực chất chỉ là đổi cái khổ này lấy cái khổ khác, không bao giờ có điểm dừng.

2. Hiểu lầm về “Sống trong Hiện tại” của thế gian

Hiện nay, nhiều người khuyên nhau “hãy quay về sống trọn vẹn với hiện tại”, ngắm nhìn một bông hoa, thưởng thức một tách trà để thấy cuộc đời màu nhiệm.

Nhưng Giáo pháp chỉ rõ, dù là Phàm phu hay Bậc Thánh thì ai cũng đang sống trong giây phút hiện tại (vì quá khứ đã qua, tương lai chưa tới).

Vấn đề là Phàm phu sống trong hiện tại bằng Bát Tà Đạo:

• Khi thấy tách trà ngon (đối tượng dễ chịu) thì sinh tâm Tham (đắm chìm trong hiện tại)
• Khi thấy công việc mệt mỏi (đối tượng khó chịu) thì sinh tâm Sân (bực bội)
• Khi thấy nhàm chán (đối tượng trung tính) thì sinh tâm Si (ngồi mơ mộng, ước vọng về tương lai)

Tất cả những cách sống đó trong hiện tại đều sinh ra phiền não.

3. Giải pháp từ Đức Phật: “Tuệ quán chính ở đây” (Thiết thực hiện tại)

Trong bài kinh Nhất Dạ Hiền Giả, Đức Phật dạy:

“Quá khứ không truy tìm

Tương lai không ước vọng

Quá khứ thì đã qua

Tương lai thì chưa tới

Chỉ có pháp hiện tại 

Tuệ quán chính ở đây”.

Lời dạy này có nghĩa là, thay vì mơ mộng viển vông về vị lai, bạn dùng kỹ năng của Bát Chánh Đạo để giải quyết nỗi khổ ngay trong khoảnh khắc hiện tại này.

Ví dụ thực tế để áp dụng vào đời sống

Giả sử bạn đang phải quét nhà hoặc rửa bát.

Lối sống Vị lai (Chờ đợi)

Bạn vừa quét nhà vừa bực bội, càu nhàu. Bạn ráng “chịu đựng” 10 phút quét nhà cực nhọc này với hy vọng “quét xong nhà sạch sẽ thì mình mới vui, mới được nghỉ ngơi”.

Bạn đang đánh mất hiện tại.

Lối sống Hiện tại (Tuệ quán / Bát Chánh Đạo)

Ngay khi cầm chổi, bạn thực hành kỹ năng vật lý: Cắn nhẹ hai hàm răng, ngậm chặt lưỡi và nhắc thầm trong đầu từ “Thấy, Thấy” theo từng nhịp chổi quét.

Kết quả

Trí nhớ của bạn được neo vào cảm giác trên thân, giúp tách cái Thấy ra khỏi cái Biết suy diễn.

Đầu óc bạn lập tức trống rỗng, không còn nghĩ đến chuyện “bao giờ mới xong”, không còn oán trách người xả rác.

Ngay trong từng nhát chổi ở hiện tại, sự bực bội (khổ) chấm dứt hoàn toàn.

Một cảm giác tích cực, vui, thoải mái (hỷ lạc của Chánh định) trào dâng từ bên trong.

Bạn đã Hết khổ và Được vui ngay bây giờ và tại đây, trong lúc đang quét nhà, chứ không cần đợi quét xong.

Tóm lại: Hiện tại mới là nơi chấm dứt khổ đau

Hiện tại là nơi duy nhất bạn đang tồn tại, và cũng là nơi duy nhất bạn có thể làm chủ để chấm dứt đau khổ.

Không cần chờ đợi một đích đến xa xôi nào ở vị lai, sự bình an thực sự có mặt ngay khoảnh khắc bạn biết cách điều hướng sự chú tâm của mình.

Bạn có thường bị rơi vào cảm giác sốt ruột, bực bội khi phải làm những công việc nhàm chán hoặc khi phải chờ đợi một ai đó không?