Sợ Khổ Và Sợ Chết

Theo lời Phật dạy, gốc rễ của mọi nỗi sợ nằm ở Tham ái và Vô minh. Con người “sợ khổ” vì bám víu vào những thứ mình yêu thích, và “sợ chết” vì chấp có một “Cái Ta” tồn tại vĩnh viễn.

Sự thật là: Cả cuộc đời chúng ta đang bị thao túng bởi hai “ông chủ” vô hình là Sợ Khổ và Sợ Chết, và thực chất, rất nhiều ngành nghề trong xã hội đang kiếm lời trên chính nỗi sợ hãi này của bạn.

Dưới lăng kính Sự thật nội tâm, nỗi sợ không đến từ hoàn cảnh đe dọa bên ngoài, mà bắt nguồn từ “Tham ái” – sự bám víu mãnh liệt vào cái Tôi và những thứ vốn dĩ vô thường.

Đối với người mới tiếp cận Giáo pháp, chúng ta thường nghĩ sợ hãi là một phản xạ tự nhiên để bảo vệ bản thân. Tuy nhiên, Sự thật nội tâm đã giải mã cội rễ của hai nỗi sợ lớn nhất chi phối toàn bộ nhân loại như sau:

1. Giải mã gốc rễ: Sợ Khổ và Sợ Chết từ đâu mà ra?

Mọi nỗ lực học hành, làm việc của nhân loại rốt cuộc đều nhằm chấm dứt hai nỗi sợ cơ bản này. Nhưng nguyên nhân của chúng không nằm ở ngoại cảnh, mà nằm ở Sự thiếu hiểu biết (Vô minh) đẻ ra Tham ái.

Sợ Khổ (Xuất phát từ Dục ái)

Vì chúng ta lầm tưởng hạnh phúc nằm ở tiền bạc, sắc đẹp, danh tiếng, nên khi có được chúng, ta sinh lòng khao khát nắm giữ.Từ sự bám víu đó, ta luôn sống trong thấp thỏm lo âu bị mất mát, già nua, nghèo đói… Nỗi sợ mất đi những thứ mình đang tận hưởng chính là Sợ Khổ.

Sợ Chết (Xuất phát từ Hữu ái)

Đây là khao khát được tồn tại, tham sống sợ chết. Vì chúng ta tin rằng có một “Cái Ta” (Bản ngã) là chủ nhân của cơ thể này, nên khi đối diện với cái chết – tức là sự hủy diệt của “Cái Ta” – nỗi sợ hãi kinh hoàng tột độ sẽ bị kích hoạt. Điều này tạo ra một nỗi khổ tâm lớn hơn vạn lần những cơn đau thể xác.

2. Ví dụ thực tế trong đời sống: Nỗi sợ đang đày đọa chúng ta như thế nào?

Để thấy rõ sự khốc liệt của Sợ Khổ và Sợ Chết, bạn hãy nhìn vào thực tế cuộc sống đang diễn ra.

Thế giới đang “kinh doanh” trên nỗi sợ của bạn

Hãy để ý, rất nhiều dịch vụ tâm linh khoét sâu vào nỗi sợ ma quỷ, kiếp trước trả nghiệp để bán các khóa lễ. Các nhà sản xuất thực phẩm chức năng, thẩm mỹ viện kiếm tiền từ nỗi sợ già, sợ xấu, sợ bệnh tật. Những khóa học làm giàu hốt tiền từ những người sợ nghèo, sợ thua kém thiên hạ.

Kinh doanh nỗi sợ hãi là cách thao túng tâm lý và kiếm tiền nhanh nhất hiện nay.

Nỗi sợ chết lấn át mọi thứ

Giả sử có một tỷ phú sở hữu 100 tỷ đô la, nhưng ông ta bị ung thư gan giai đoạn cuối và chỉ còn sống được 15 ngày. Lúc này, Hữu ái (tham sống sợ chết) bị kích hoạt, nỗi đau khổ bao trùm tâm trí ông ta. Nếu có một phép màu đổi toàn bộ 100 tỷ đô la đó lấy mạng sống, chắc chắn ông ta sẽ đồng ý ngay lập tức.

Điều này chứng tỏ khao khát sống (Hữu ái) mạnh mẽ và gây ra đau khổ lớn hơn lòng tham tiền bạc (Dục ái) rất nhiều.

Sự thật về những người tự tử

Có những người vì bế tắc, trầm cảm (Sân hận cuộc đời) nên chọn cách tự sát để trốn tránh nỗi khổ. Nhưng khi thực sự đối diện với cái chết, bản năng tham sống (Hữu ái) bừng tỉnh, lúc đó nỗi sợ chết đè bẹp mọi nỗi khổ trước đó, khiến họ hoảng loạn và van xin bác sĩ cứu sống mình.

Dân gian có câu đúc kết rất đúng:

“Sống dương gian một ngày bằng ngàn năm âm phủ”

3. Giải pháp từ Trí tuệ Đạo Phật: Cách “tắt” nỗi sợ hãi

Nếu bạn cố gắng kiếm thật nhiều tiền, uống thật nhiều thuốc để trốn tránh nỗi sợ, thì bạn chỉ đang bứt đi “những chiếc lá” trên cành ngọn, còn “cái rễ” vô minh vẫn sẽ đẻ ra những nỗi sợ khác. Cách duy nhất để nhổ tận gốc nỗi sợ là thay đổi lộ trình tâm bằng Bát Chánh Đạo.

Cách thực hành trong đời sống

Khi bạn đối diện với một nguy cơ (như bị mất việc, ốm đau), thay vì để đầu óc suy diễn sinh ra lo sợ, bạn sử dụng kỹ năng vật lý:

Cắn chặt hai hàm răng
Ngậm chặt lưỡi
Nhắc thầm “Thấy, Thấy”

Lúc này, trí nhớ của bạn neo vào cảm giác trên thân, bạn “tách cái Thấy ra khỏi cái Biết suy diễn”. Khi suy nghĩ lo âu bị cắt đứt, Tham – Sân – Si không thể khởi lên, và nỗi sợ lập tức biến mất. Bạn đối diện với nghịch cảnh bằng sự tĩnh lặng, bình thản và sáng suốt để tìm cách giải quyết tốt nhất.