QUAN ĐIỂM CỦA CÁC TÔN GIÁO VỀ LINH HỒN

1. Hai quan điểm về con người: Duy vật và Duy tâm

Nhân sinh quan hay quan niệm về con người được phân chia thành hai quan điểm Duy vật và Duy tâm.

1.1. Quan điểm Duy vật

Quan điểm Duy vật được đa số các nhà khoa học chấp nhận, quan niệm con người do vật chất cấu thành và tâm thức là sản phẩm của hoạt động thần kinh não bộ.
Duy vật quan niệm tâm thức ấy vô thường, không tồn tại một tâm thức thường hằng, không tồn tại một “thế giới tâm linh” siêu hình.
Sau khi các tế bào não chết, tâm thức đó diệt, không có cái gì “trao truyền ” từ người chết sang một thân thể ở kiếp sau, không có sinh tử luân hồi.
Chết là hết.

1.2. Quan điểm Duy tâm

Trái lại, Duy tâm cho rằng trong thân xác của một con người có một linh hồn bất sanh bất diệt, thường hằng trú ngụ và khi thân xác tan rã thì linh hồn đó sẽ thoát ra và hoặc là đi đầu thai vào một thân mới hoặc hoà nhập vào một thế giới tâm linh siêu hình không sinh không diệt (Thượng đế hay Đại ngã) hoặc bị đày đọa vào địa ngục vĩnh viễn tuỳ theo chủ trương và tên gọi của các tôn giáo khác nhau.
Các tôn giáo Duy tâm đều quan niệm có một THẾ GIỚI TÂM LINH TUYỆT ĐỐI không sinh không diệt, thấm nhuần khắp vũ trụ, gọi là Thượng Đế, là Đại Ngã, là Đấng Sáng Tạo… tuỳ theo tên gọi của từng tôn giáo và linh hồn trong mỗi chúng sinh cũng từ đó mà được phân chia ra.
Và con người với quan điểm Duy tâm như vậy sẽ quan niệm có một LINH HỒN LÀ CHỦ NHÂN, CHỦ SỞ HỮU, ĐIỀU KHIỂN THÂN TÂM.
Quan niệm có một Linh hồn không sinh không diệt là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển mọi hoạt động của thân tâm CHÍNH LÀ QUAN NIỆM VỀ CÁI TA mà tiếng Tàu gọi là NGÃ, tự có, không được sinh ra, không bị diệt đi, bất sanh bất diệt, nên gọi là TỰ NGÃ hay BẢN NGÃ.
Quan niệm về một Tự Ngã – Linh Hồn là một vấn đề cơ bản, cốt lõi của các tôn giáo Duy tâm.

2. Quan điểm về linh hồn trong các tôn giáo

2.1. Hồi giáo, Do thái giáo, Cơ đốc giáo

Đối với các tôn giáo như Hồi giáo, Do thái giáo, Cơ đốc giáo đặt nền tảng trên Thánh Kinh Cựu ước thì con người do Thiên Chúa (Thượng Đế Toàn Năng) sáng tạo ra với thuỷ tổ là Adam và Eve.

Thiên Chúa đã thổi sinh khí qua lỗ mũi cái thân người được Chúa nặn ra từ đất sét, nghĩa là thổi Linh hồn (Chúa) vào trong thân thể đó và như vậy Linh hồn trong con người chính là phần Thượng Đế, Thiên Chúa có trong mỗi một con người.

Truyền thuyết về Con người và Thiên đường trong Thánh Kinh Cựu ước nếu hiểu theo NGHĨA ẨN DỤ thì phần Linh Hồn Chúa thổi vào trong mỗi người là trong sạch, thánh thiện chính là “CÁI BIẾT TRỰC GIÁC VÔ NIỆM, VÔ NGÔN, VÔ PHÂN BIỆT” khi sinh ra là có liền, không do học hỏi, kinh nghiệm mà có.

Con người sống ở Thế gian tiếp thu “CÁI BIẾT CÓ TRI THỨC, KHÁI NIỆM, PHÂN BIỆT” do học hỏi, truyền đạt, tích lũy kinh nghiệm thế gian nên làm cho Linh Hồn bị ô nhiễm, có ác có bất thiện.

Khi con người chết đi nếu CÁI BIẾT THẾ GIAN được để lại thế gian thì cái Linh Hồn Chúa, vô nhiễm, thánh thiện mới trở về hoà nhập với Thượng Đế, mới trở về Thiên Đường, mới trở về Nước Chúa.

Nếu Linh Hồn không rũ bỏ, không thoát được ô nhiễm thế gian, với ác, với bất thiện thì bị đọa vào địa ngục chờ đến ngày phán xử cuối cùng.

Trong các tôn giáo đó, có khái niệm Chúa Hài Đồng là đứa trẻ vừa sinh ra mà chết ngay thì sẽ được tới Thiên Đường, vì lúc đó Linh hồn của đứa trẻ chính là phần Linh Hồn Chúa vô nhiễm, thánh thiện chưa bị ô nhiễm bởi Cái Biết Thế Gian.

2.2. Bà la môn giáo

Bà la môn giáo thì quan niệm có một Linh hồn Đại Ngã thấm nhuần toàn bộ vũ trụ vạn hữu và trong mỗi chúng sinh có Linh hồn Tiểu Ngã là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển thân tâm con người.

Chính Linh hồn Tiểu Ngã ấy tạo nghiệp nên phải chịu luân hồi, mang các thân xác khác nhau trong vòng luân hồi và chịu đau khổ.

Và khi nào Linh hồn Tiểu Ngã ấy do tu hành mà vĩnh viễn thoát ra được khỏi thân xác, hòa nhập vào Linh hồn Đại Ngã thì lúc đó là Niết bàn, là giải thoát, lúc đó thân xác sẽ vô ngã.

2.3. Kỳ na giáo

Kỳ na giáo là một tôn giáo vô thần, ra đời cùng thời với Phật giáo, tuy không chủ trương có một Linh hồn Đại Ngã, một Thượng Đế Toàn Năng nhưng quan niệm có Linh hồn là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển thân xác, nhưng Linh hồn ấy bị trói buộc trong thân xác bởi Nghiệp đã tạo tác.

Linh hồn đó bị ô nhiễm do Nghiệp đã tạo tác nên phải chịu sự luân hồi, chịu khổ đau từ thân xác này qua thân xác khác.

Kỳ na giáo chủ trương tu hành khổ hạnh để trả hết Nghiệp đã tạo tác, để Linh hồn trở thành “Toàn Tri, Toàn Kiến” thánh thiện, thoát ra khỏi sự giam hãm của thân xác, để hoàn toàn tự do, tự tại.

Đó chính là chủ trương Giải thoát của Kỳ na giáo.

2.4. Lão giáo

Lão giáo quan niệm rằng có một thực thể gọi là Đạo, không hình không tướng, không thể gọi tên, chính là Bản Thể của vũ trụ vạn hữu mà từ đó lưu xuất ra trời đất, sáng tối, vạn vật, sum la vạn tượng.

Cái gọi là Đạo, là Bản Thể ấy trùm khắp, thấm nhuần trong từng hạt bụi thực chất là quan niệm Linh hồn Đại Ngã, Thượng Đế Toàn Năng của các tôn giáo Duy tâm, chỉ khác ngôn từ, tên gọi.

Lão Giáo chủ trương tu hành để đạt đến “Hòa quang đồng trần” (hòa cùng ánh sáng, đồng cùng bụi bặm) tức Hoà nhập với Đạo, Hoà nhập với Bản thể, là bản chất, nền tảng của thế giới hiện tượng.

Vậy cái gì sẽ hòa cùng ánh sáng, đồng cùng bụi bặm, cái gì thể nhập vào Đạo, thể nhập Bản thể?

Linh hồn không được đề cập đến nhưng phải ngầm hiểu cái đó chính là Linh hồn tuy không có ngôn từ Linh hồn được nói ra.

2.5. Phật Giáo Phát Triển (Đại thừa)

Phật Giáo Phát Triển (Đại thừa) chủ trương có Phật Tánh thanh tịnh, thường hằng, bất sanh bất diệt bao trùm, thấm nhuần vũ trụ (Biển Tánh Thanh Tịnh) và trong mỗi chúng sinh cũng có Phật Tánh không sinh không diệt đó.

Phật Tánh không sanh không diệt nơi mỗi chúng sanh là Tánh Biết sáng suốt thanh tịnh, vô niệm, vô ngôn, vô phân biệt nhưng đã bị vô minh, cái biết phân biệt thiện ác làm cho ô nhiễm.

Khi Phật Tánh bị ô nhiễm bởi Nghiệp thiện ác như vậy thì Phật Tánh đó bị giam hãm trong thân xác và phải chịu luân hồi.

Và như vậy tu hành là để thanh lọc Phật Tánh khỏi ô nhiễm của Nghiệp thiện ác và khi Phật Tánh được thanh lọc khỏi ô nhiễm thì sẽ giải thoát không còn luân hồi.

Lúc đó Phật Tánh sẽ thoát ra khỏi thân xác và hoà nhập vào Biển Tánh Thanh Tịnh gọi đó là Nhập Niết bàn.

Tuy ngôn từ diễn tả có khác nhau nhưng nội dung của quan niệm này thì y chang quan niệm Tiểu Ngã và Đại Ngã của Bà La môn giáo.

Kinh Thủ Lăng Nghiêm của Phật giáo phát triển chủ trương có Tánh Thấy, Tánh Nghe, Tánh Biết không sinh không diệt nơi mỗi chúng sanh, thực chất cũng y hệt như chủ trương Linh hồn của Kỳ na giáo.

Thiền tông Trung hoa chủ trương Bản Lai Diện Mục, Ô Chủ, Con người trước khi cha mẹ sanh … tuy không có từ Linh hồn nhưng thực chất là quan niệm Linh hồn của tôn giáo Duy tâm.

3. Tánh Không và thế giới bản thể trong Phật giáo

Tánh Không trong văn hệ Bát nhã của Phật Giáo phát triển tuy diễn giải bằng những ngôn từ cao siêu, rất khó hiểu, ẩn chứa một khái niệm hết sức trừu tượng, mơ hồ nhưng nếu khảo sát kỹ LỐI MÒN TƯ DUY của tư tưởng Duy Tâm thì sẽ hiểu được Tánh Không được đề cập đó là THẾ GIỚI BẢN THỂ.

Theo đó Thế giới gồm hai phương diện:

3.1. Thế giới bản thể tuyệt đối

THẾ GIỚI BẢN THỂ TUYỆT ĐỐI không hình không tướng, là thế giới chân thật, còn gọi là CHÂN KHÔNG mà bản chất không phải là vật chất nên trong Chân Không không có Sắc Thọ Tưởng Hành Thức, không có Mắt Tai Mũi Lưỡi Thân Ý, không có Sắc Thanh Hương Vị Xúc Pháp…

3.2. Thế giới hiện tượng tương đối

THẾ GIỚI HIỆN TƯỢNG TƯƠNG ĐỐI mà Phàm phu đang sống, là thế giới vật chất có hình có tướng, có sinh có diệt, có Sắc Thọ Tưởng Hành Thức, có Mắt Tai Mũi Lưỡi Thân Ý, có Sắc Thanh Hương Vị Xúc Pháp…

Từ phương diện BẢN THỂ TUYỆT ĐỐI (còn gọi là CHÂN ĐẾ) mà lưu xuất ra thế giới HIỆN TƯỢNG TƯƠNG ĐỐI (còn gọi là TỤC ĐẾ) và thế giới HIỆN TƯỢNG TƯƠNG ĐỐI là biểu hiện của BẢN THỂ TUYỆT ĐỐI.

Chính vì chủ trương như vậy mà Tâm Kinh Bát Nhã khẳng định: Sắc chẳng khác Chân Không, Chân Không chẳng khác Sắc, Sắc chính là Chân Không, Chân Không chính là Sắc. Thọ Tưởng Hành Thức cũng đều như vậy.

THẾ GIỚI BẢN THỂ VÔ TƯỚNG (Chân Không) mới là chân thật còn THẾ GIỚI HIỆN TƯỢNG HỮU TƯỚNG SINH DIỆT (Sắc Thọ Tưởng Hành Thức) nên nó không thật, giả có, hư vọng.

Và vì vậy mà công cuộc tu hành là để thể nhập CHÂN KHÔNG, thể nhập THẾ GIỚ BẢN THỂ VÔ TƯỚNG CHÂN THẬT hay còn gọi là thể nhập NIẾT BÀN.

Đây thực chất là tư tưởng của Thánh Kinh Cựu ước được diễn dịch một cách mới mẻ, với các ngôn từ khác lạ mà thôi, trong đó Thế Giới Bản Thể tuyệt đối chính là Thượng Đế Toàn Năng và Thế giới hiện tượng tương đối là do Thượng đế toàn năng sáng tạo ra.

Quan niệm này cũng tương đương với Đại Ngã và Tiểu Ngã của Bà La môn giáo.

4. Quan niệm linh hồn trong các truyền thống Phật giáo và khoa học

Thời Phật tại thế có sự kiện được ghi lại trong Đại Kinh Đoạn Tận Ái thuộc Trung Bộ Kinh là vị Tỳ kheo Sati đã có tà kiến xem Thức (Tâm thức) không đổi khác, thường hằng mà chỉ rong ruổi (di chuyển) từ chỗ này sang chỗ khác (từ thân xác này sang thân xác khác), chính Tâm thức ấy tạo tác và cũng chính Tâm thức ấy thọ lãnh quả mà nó đã tạo tác.

Đức Phật đã quở trách quan điểm tà kiến đó.

Thực chất đây cũng là quan niệm Linh hồn bất sanh bất diệt nhưng dùng từ Tâm thức thay thế từ Linh hồn.

Trong Mật tông cũng quan niệm chết đi thì sẽ tái sanh vào một thân xác mới như thay một cái áo cũ đã bẩn thỉu, rách nát bằng một cái áo mới thơm tho sạch sẽ thực chất cũng là quan niệm một linh hồn bất sanh bất diệt cư ngụ trong thể xác này và chính linh hồn đó đi đầu thai.

Một số nhà khoa học nghiên cứu về Hiện Tượng Cận Tử đã quan sát hiện tượng cận tử nhưng đã sử dụng hiểu biết ít ỏi và sai lạc của mình mà suy luận rằng sau khi chết vẫn tồn tại một Tâm thức và một thế giới tâm linh.

Tâm thức ấy tồn tại cả khi các tế bào não đã chết nghĩa là Tâm thức không phải là sản phẩm của não bộ, Tâm thức ấy tồn tại độc lập với não bộ.

Quan niệm về Tâm thức tồn tại độc lập với não bộ và sau khi thoát xác nó tồn tại trong một thế giới tâm linh thực chất là quan niệm về một linh hồn không sanh không diệt.

Chỉ một số người rất ít ỏi theo quan niệm Duy vật, tin không có Linh hồn, chết là hết, còn đa phần nhân loại tin vào thuyết Linh hồn kể cả đa phần tín đồ Phật giáo.

Vì thế mới có các từ như vong linh, hương linh, giác linh… mới có hành vi đốt vàng mã gửi cho linh hồn nơi cõi âm, mới có cúng giỗ cho linh hồn tận hưởng, mới có cầu siêu cho các linh hồn, mới có cúng thất 7 tuần cho trung ấm, mới có hồn ma, bóng quỷ, mới có vong nhập, bắt vong,mới có những mẩu chuyện, tin tức người thân, cha mẹ chết rồi đầu thai làm chó, làm lợn, làm gà, mới có tin lan truyền mẹ chết đầu thai làm gà và con đã giết mẹ là con gà đó cúng giỗ cho người mẹ đã chết…

Bản ngã – linh hồn trong các tôn giáo Duy tâm

Các tôn giáo Duy tâm đều quan niệm có một THỰC THỂ LINH HỒN tuy các ngôn từ và hình thức mô tả có sự sai biệt và THỰC THỂ LINH HỒN đó là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển thân tâm chúng sanh.

THỰC THỂ LINH HỒN đó chính là BẢN NGÃ hay TỰ NGÃ, tự có, không được sinh ra, không bị diệt đi, bất sanh bất diệt.

Và trong những tôn giáo theo thuyết Luân Hồi thì Linh Hồn đó có thể di chuyển từ thân thể này sang thân thể khác trong các kiếp sống, có thể cư ngụ trong con muỗi, con giun, con cá, côn trùng, trong con chó, mèo lợn gà, người thú…

Vì vậy mỗi chúng sinh có hai phần: phần thể xác vật chất là sinh diệt vô thường, còn phần Linh hồn là bất sanh bất diệt.

Không thể GIẾT được Linh hồn bằng dao bằng gậy, không có thứ gì có thể giết chết Linh hồn, kể cả bom nguyên tử có thể huỷ diệt sự sống trên trái đất này cũng không thể giết chết được Linh hồn.

Và các tôn giáo có nói ra một cách rõ ràng, hay nói ra một cách mơ hồ trừu tượng thì tôn chỉ của các tôn giáo duy tâm đều là GIẢI THOÁT THỰC THỂ LINH HỒN ra khỏi thể xác vật chất để không còn bị giam hãm, trói buộc trong thân thể vật chất, để LINH HỒN được tự do tự tại hoặc HOÀ NHẬP LINH HỒN vào Thiên Chúa, vào Đại Ngã, vào Thế Giới Bản Thể, vào Chân Tâm, vào Phật Tánh…

Đức Phật phủ nhận bản ngã – linh hồn.

Ngài quan sát sự thật, tư duy trên sự thật và khám phá ra SỰ THẬT VÔ NGÃ, tức là không có một linh hồn, một bản ngã, một cái gì là chủ nhân, chủ sở hữu, làm chủ và điều khiển các pháp.

Vậy cụ thể là như thế nào?

Xem đầy đủ bài viết trên ở đây:

ĐỨC PHẬT PHỦ NHẬN BẢN NGÃ, LINH HỒN