HỌC THIỀN CHO NGƯỜI MỚI TRƯỚC HẾT PHẢI HIỂU ĐƯỢC NHỮNG ĐIỀU NÀY
Từ “Thiền” là một từ rất thời thượng, và học Thiền dần trở nên phổ biến. Tuy nhiên hiện nay có rất nhiều những trường phái thiền khác nhau, cách thức hành trì khác nhau. Vậy bản chất từ Thiền nghĩa là gì? Học cái gì và hành cái gì ở bộ môn Thiền này? Mục đích của việc học thiền là gì? Cùng đọc bài viết sau đây nhé!
1/ Hiểu đúng về Thiền
Từ Thiền là nói tắt của Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, là các cấp độ của Chánh định trong Bát chánh đạo. Nếu thực hành thiền mà không đạt được Chánh định, không đạt được Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền thì sự thực hành đó không đúng theo nguyên nghĩa của Thiền
Chánh định gồm sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền phát sinh do SỰ CHÚ TÂM LIÊN TỤC Cảm giác toàn thân, từ đối tượng này sang đối tượng khác. Nhưng phải hiểu CHÚ TÂM LIÊN TỤC lại có hai loại:
- Một là: Chú tâm liên tục TẬP TRUNG vào một đối tượng mà ai ai cũng đang trải qua trong mọi công việc, mọi tư thế của cuộc sống hàng ngày.
- Hai là: Chú tâm liên tục KHÔNG TẬP TRUNG vào đối tượng. Sự chú tâm liên tục nhưng không tập trung vào đối tượng chỉ duy nhất Đức Phật phát hiện ra.
2/ Phân biệt rõ Thiền Tứ Niệm Xứ và Thiền Vipassana (như hiểu biết của đa số người học Phật hiện nay)?
Mục đích hành thiền Vipassana
Cái gọi là thiền Vipassana hiện nay, thì cương lĩnh của họ là hành thiền để thấy các sự vật hiện tượng, hay gọi là các pháp, là vô thường – khổ – vô ngã. Họ hành thiền là để thấy các pháp là vô thường – khổ – vô ngã. Đấy là cương lĩnh của họ. Nhưng vì sao các pháp là vô thường – khổ – vô ngã thì họ chỉ nói suông thôi, chứ họ không hành thiền để chỉ ra được vì sao các pháp là vô thường, các pháp là vô ngã.
Rồi họ nói các pháp là khổ, tất cả các pháp là khổ. Quý vị thấy điều này trái với sự thật không? Con người có lúc khổ, lúc vui, chứ làm gì hoàn toàn khổ? Nếu con người khổ liên tục, không có một chút vui nào, giống như người trầm cảm, thì họ tìm cách tự sát rồi. Vì cuộc sống con người là có khổ nhưng vẫn có vui, vì vui cho nên họ bám víu vào, họ muốn sống tiếp, họ hy vọng là tương lai họ giải quyết được khổ. Vậy thì, cho rằng các pháp là khổ có đúng sự thật không?!
Mục đích hành thiền Tứ niệm xứ
Còn quý vị thực hành Tứ niệm xứ, là quý vị thực hành Chánh niệm về Thân, Thọ, Tâm, Pháp để quý vị hiểu biết đúng sự thật về Thân, Thọ, Tâm, Pháp:
Quý vị thực hành Định, để tách cái thấy ra khỏi cái biết, để quý vị kinh nghiệm thấy đó không phát sinh tham sân si.
Thứ hai, quý vị thực hành Tuệ, để thay đổi cái biết từ Tà kiến sang Chánh kiến, để quý vị kinh nghiệm được với Chánh kiến thì không có tham sân si.
Như vậy, mục đích của thiền Tứ niệm xứ là thực hành Định và Tuệ để kinh nghiệm được: với Định với Tuệ thì không có tham sân si với đối tượng nào, và khi không có tham sân si với đối tượng nào thì kinh nghiệm là chấm dứt khổ ngay bây giờ và tại đây, để kinh nghiệm khổ diệt hay là kinh nghiệm Niết Bàn ngay bây giờ và tại đây. Nếu Tuệ tri sâu sắc, thì thực hành Tứ niệm xứ là để đạt đến mục đích cuộc sống là chấm dứt khổ ngay bây giờ và tại đây, chấm dứt luân hồi tái sinh
Mọi nỗ lực, cố gắng của nhân loại đều phấn đấu để hết khổ được vui. Tuy nhiên, trong khi các nỗ lực thế gian chỉ chịu đựng khổ ở hiện tại và hy vọng chấm dứt khổ trong tương lai. Giáo pháp mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã chứng ngộ và thuyết giảng đưa đến chấm dứt khổ NGAY BÂY GIỜ VÀ TẠI ĐÂY. Mục đích cuối cùng là để thân chứng, để chứng ngộ Khổ diệt hay thuật ngữ Phật học gọi là Niết Bàn. Niết Bàn được định nghĩa là trạng thái không có Tham Sân Si và không có khổ. Con đường Giải thoát: Con đường chấm dứt khổ là Bát Chánh Đạo, còn được gọi là “con đường đoạn tận khổ đau” hoặc “con đường vắng mặt khổ vui”. Tứ Niệm Xứ là con đường độc nhất: Thực hành Tứ Niệm Xứ được Đức Phật khẳng định là “con đường độc nhất, giúp cho chúng sinh diệt trừ phiền não, chấm dứt khổ ưu, thành tựu Chánh trí, chứng ngộ Niết bàn”. Học Thiền là để thay đổi nhận thức (thay đổi cái Biết) từ Tà kiến (hiểu biết sai sự thật) sang Chánh kiến (hiểu biết đúng sự thật) dựa trên 3 hiểu biết đúng sự thật quan trọng nhất, gồm: Mục tiêu của Tứ Niệm Xứ: Mục đích thực hành Tứ Niệm Xứ là để THAY ĐỔI VÀ TUỆ TRI TÂM THẤY VÀ TÂM BIẾT. Cụ thể, Quán Thọ, Tâm, Pháp là để thay đổi cái Biết, từ Tà kiến sang Chánh kiến. Thực hành Thiền Định (gọi là Tu Chỉ) giúp đạt được Chánh Định, an trú Tỉnh Giác (cái Thấy thuần túy) và kinh nghiệm Giải thoát ngây bây giờ và tại đây. Lợi ích của Chánh Định: Chánh Định là một trạng thái định đưa đến chấm dứt Tham Sân Si. Nó cũng giúp dập tắt mọi suy nghĩ, chấm dứt suy nghĩ linh tinh và mang lại tâm trạng tích cực, vui, thoải mái (Hỷ Lạc) liên tục và bền vững. Thực hành thiền còn nhằm mục đích ứng dụng vào đời sống để tạo ra lối sống Bát Chánh Đạo, một lối sống mới, cải thiện chất lượng cuộc sống và cải thiện cách cư xử với các mối quan hệ xung quanh. Tóm lại, mục đích của thiền tập theo Giáo pháp (Bát Chánh Đạo, Tứ Niệm Xứ) là kinh nghiệm Khổ diệt (Niết Bàn) ngay bây giờ và tại đây thông qua việc rèn luyện Chánh Niệm để đạt Chánh Định (an trú Tỉnh giác) và Chánh Kiến (Tuệ tri thực tại là Cảm thọ vô thường, vô ngã). Đây là con đường thay đổi Tâm (từ Bát Tà Đạo sang Bát Chánh Đạo) chứ không phải thay đổi cảnh vật bên ngoài. Người mới học Thiền sẽ có những khó khăn bước đầu như: ngồi Thiền bị buồn ngủ (hôn trầm), ngồi Thiền bị đau chân, tê chân, đầu óc nghĩ lung tung, ảo giác,…. Nhưng bạn hãy yên tâm nhé, vì những điều này là hoàn toàn bình thường và sẽ hết nếu bạn thực hành đúng như những gì Sư Nguyên Tuệ và Ban Tổ Chức hướng dẫn trong khóa thiền. Nên làm theo những gì được hướng dẫn, không nên so sánh những kiến thức đã biết (dù ít nhiều) trước đây với những kiến thức mới được nghe, được học, vì “Khoan vội tin, khoan vội bác bỏ”, hãy tự mình kiểm tra, kiểm chứng bằng những gì mình thấy và trải nghiệm.
3/ Mục đích của việc học Thiền để làm gì?
4/ Một số lưu ý với người mới học Thiền
