Hiểu đúng về ăn chay và ăn mặn bằng Chánh Kiến

Đức Phật dạy điều gì về ăn chay và ăn mặn?

Nếu chúng ta nói một cách tóm gọn lại, thì Đức Phật chỉ nói đến tham sân si, và cụ thể hơn: tham sân si là nguyên nhân khổ. Và Đức Phật nói đoạn trừ tham sân si để đoạn trừ khổ. Chứ Đức Phật không nói làm gì, không nói ăn gì, không nói những chuyện khác.

Lộ trình tâm người bình thường và cách lựa chọn thức ăn

Với người bình thường, thì đa số các bạn lựa chọn:

• Làm gì thì lựa chọn công việc gì cho nó nhàn nhã, khỏe thân mà lại là thu nhập cao.
• Ăn gì thì lựa chọn thức ăn nào cho nó ngon, cho nó sung sướng, thích thú.
• Nói gì là nói câu gì, lời gì để người ta kính trọng mình, mang đến lợi lạc cho mình.

Thực hành Bát Chánh Đạo: Không phải ăn gì mà là ăn như thế nào

Tuy nhiên, các bạn thực hành lối sống Bát Chánh Đạo, ứng dụng thiền vào đời sống, thì không phải lựa chọn làm gì, ăn gì, nói gì.

Mà là:

• Làm như thế nào.
• Ăn như thế nào.
• Nói như thế nào.

Làm như thế nào? 

Làm với Chánh niệm. Khi làm với Chánh niệm là làm với tâm trạng tích cực, vui, thoải mái.

Ăn như thế nào?

Bây giờ chúng ta nói gọn lại: Ăn gì?

Với người bình thường thì lựa chọn ăn chay hay ăn mặn.

Đối với Đạo Phật thật thì lựa chọn là ăn như thế nào. Ăn với Chánh niệm hay ăn với Tà niệm, chứ không phải là ăn gì.

Ăn với Chánh niệm, ăn để đoạn trừ tâm Thích Ghét. Bởi vì tâm thích ghét thức ăn đưa

Vì sao cần chấm dứt tâm Thích Ghét?

Ví dụ, lộ trình tâm Bát tà đạo thì lựa chọn ăn gì, ăn chay hay ăn mặn. Và khi đó, có thể trước khi đi tu thì thích ăn mặn, ghét ăn chay. Vì quan niệm là ăn mặn thì ngon, ăn chay thì dở, cho nên là thích ăn mặn ghét ăn chay. Nhưng khi đi tu một thời gian thì chuyển sang thích ăn chay, ghét ăn mặn.

Thế thì người đó chỉ đổi cảnh mà không đổi tâm, chỉ đổi thức ăn còn tâm thích ghét thì vẫn còn y nguyên. Đó không phải là hiểu biết, nhận thức hay tu tập của Đạo Phật. Mà Đạo Phật là thực hành ăn như thế nào để chấm dứt tâm thích ghét.

Ăn với Chánh niệm để đoạn trừ khổ

Quý vị có thể đã kinh nghiệm, ăn với Thấy (Chánh Niệm) thì chấm dứt thích ghét với thức ăn. Ăn với Chánh kiến thì cũng chấm dứt thích ghét. Chứ không phải là lựa chọn ăn chay hay ăn mặn. Cho nên, quý vị thấy, căn bản pháp môn này là đổi tâm chứ không phải đổi cảnh.

Đức Phật có chủ trương ăn chay hay ăn mặn không?

Vì vậy, quý vị thấy, Đạo Phật gốc, Đức Phật không chủ trương là ăn chay hay ăn mặn.

Nơi nào ăn chay thì cứ ăn chay. Nơi nào ăn mặn thì cứ ăn mặn. Đối với chay cũng là chấm dứt thích ghét. Rồi mặn cũng chấm dứt thích ghét. Chứ không phải là đổi thức ăn.

Ăn chay và ăn mặn trong các truyền thống Phật giáo

Cho nên, đối với Nam tông thì người ta vẫn ăn mặn. Đối với Bắc tông thì ăn chay. Khi chúng ta tham dự khóa tu ở chùa Bắc tông thì chúng ta cũng ăn chay như họ, bởi vì truyền thống là như vậy. Còn ở những nơi khác không ăn chay thì chúng ta vẫn ăn như họ. Không chủ trương là chay hay mặn gì cả. Chúng ta cần đổi tâm chứ không phải là đổi cảnh.

Kết luận

Điều cốt lõi không nằm ở việc lựa chọn ăn chay hay ăn mặn, mà nằm ở cách ăn với Chánh niệm để đoạn trừ tâm Thích Ghét. Quan điểm được trình bày nhấn mạnh rằng khổ vui xuất phát từ nơi tâm, vì vậy việc tu tập hướng đến đổi tâm thay vì chỉ thay đổi hoàn cảnh hay thức ăn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Đức Phật có bắt buộc phải ăn chay không?

Theo nội dung bài viết, Đức Phật không chủ trương bắt buộc ăn chay hay ăn mặn, mà nhấn mạnh việc đoạn trừ tham sân si và thực hành Chánh niệm.

• Điều quan trọng hơn giữa ăn chay và ăn mặn là gì?

Theo bài viết, điều quan trọng là ăn với Chánh niệm để chấm dứt tâm Thích Ghét, chứ không phải lựa chọn loại thức ăn.

• Vì sao nói cần đổi tâm thay vì đổi cảnh?

Bởi vì khổ vui được hiểu là xuất phát từ nơi tâm. Do đó, việc tu tập hướng đến chuyển hóa tâm thay vì chỉ thay đổi hoàn cảnh bên ngoài.