ĐỨC PHẬT PHỦ NHẬN LINH HỒN

Trong 45 năm thuyết pháp Đức Phật đã dùng rất nhiều phương tiện khác nhau để phân tích, hiển thị, chỉ dẫn, giảng dạy rành mạch rằng không hề có, không hề tồn tại một Bản Ngã – Linh Hồn không sanh không diệt, là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển thân tâm ( Sắc và Danh), rằng tất cả pháp dù là Danh hay Sắc đều VÔ NGÃ.

Lập luận Vô Ngã trong Kinh Vô Ngã Tướng

Trong bản kinh Vô Ngã Tướng tiếp sau bản kinh Chuyển Pháp Luân, Đức Phật đã sử dụng một lập luận tuy rất đơn giản nhưng chắc nịch căn cứ vào sự thật đang xảy ra chứ không phải xuất phát từ “tư duy lý luận suông”, Ngài chỉ ra rằng không hề tồn tại MỘT CÁI TA LÀM CHỦ hay BẢN NGÃ là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển Sắc Thọ Tưởng Hành Thức. Nếu có cái TA LÀM CHỦ, có cái BẢN NGÃ đó, thì sẽ làm chủ, điều khiển được, sẽ làm cho Sắc Thọ Tưởng Hành Thức này sẽ được như ý muốn CỦA TA, sẽ làm chủ, sẽ điều khiển được Sắc uẩn này KHÔNG BỊ GIÀ, KHÔNG BỊ BỆNH, KHÔNG BỊ CHẾT, Thọ Tưởng Hành Thức cũng như vậy.

Nhưng sự thực Sắc uẩn (Thân thể) vẫn bị già, bị bệnh, bị chết, bị khổ chi phối chứng tỏ không có CÁI TA LÀM CHỦ, không có BẢN NGÃ – LINH HỒN làm chủ Thân Tâm, điều khiển được Sắc Thọ Tưởng Hành Thức. Phải nghiên cứu kỹ lưỡng các bộ kinh Nikaya mà đặc biệt là Trung Bô Kinh và Tương Ưng Bộ Kinh để thấy được Đức Phật đã dùng nhiều phương tiện chứng minh vấn đề này một cách chặt chẽ, rốt ráo.

Hai phạm trù Danh và Sắc – Năm Uẩn

Tất cả các sự vật và hiện tượng gọi là tất cả pháp được chia làm hai phạm trù: Tinh thần và Vật chất mà thuật ngữ Phật học gọi là Hai nhóm Danh và Sắc, trong đó Danh có thể được chia nhỏ thành 4 nhóm nhỏ là Thọ – Tưởng – Hành – Thức. Như vậy, tất cả pháp được chia thành 5 nhóm Sắc – Thọ – Tưởng – Hành – Thức gọi theo tiếng Tàu là NĂM UẨN.

Duyên khởi và bản chất vô thường của các pháp

Cho dù Danh hay Sắc, các pháp đều là Pháp Duyên Khởi, đều phát sinh theo quy luật Duyên Khởi (Nhân Quả) theo định thức: Hai nhân bình đẳng tiếp xúc (tương tác) rồi cùng diệt mới phát sinh quả và rồi quả ấy lại tiếp tục đóng vai trò là nhân tương tác với nhân khác rồi cùng diệt và phát sinh quả khác (Nhân diệt Quả sanh). Vì vậy, các pháp là Danh hay Sắc đều vô thường sinh diệt, quan hệ giữa các pháp là quan hệ bình đẳng, không có chính phụ, không có quan hệ chủ nhân, chủ sở hữu, vì vậy các pháp đó là VÔ CHỦ, VÔ SỞ HỮU.

Vì các pháp phát sinh theo Duyên khởi, VÔ THƯỜNG, VÔ CHỦ, VÔ SỞ HỮU nên khẳng định chắc chắn rằng, không hề tồn tại một BẢN NGÃ LINH HỒN không sinh không diệt nào là chủ nhân, chủ sở hữu, điều khiển Danh và Sắc.

Phân tích Năm uẩn theo Đại Kinh Mãn Nguyệt

Trong Đại Kinh Mãn Nguyệt thuộc Trung Bô Kinh, Đức Phật đã giảng Thọ do duyên Xúc, Tưởng do duyên Xúc, Hành do duyên Xúc, Thức phát sinh theo tiến trình Xúc – Thọ – Tưởng – Tư, tức cũng do duyên Xúc. Duyên Xúc được hiểu là hai nhân Căn Trần tiếp xúc nhau mà phát sinh Thọ Tưởng Hành Thức. Và Sắc được định nghĩa là bốn đại và những gì do bốn đại hợp thành và quan sát trên sự thật thì một sắc pháp phát sinh phải do hai sắc pháp tiếp xúc nhau cùng diệt mới phát sinh sắc pháp đó (ví như hai sắc pháp là Hydro và Oxy phải tương tác và cùng diệt đi mới phát sinh Nước ) và như vậy Sắc Thọ Tưởng Hành Thức do duyên Xúc mà sinh, cũng do duyên Xúc mà diệt, nên không có cái gì thường hằng, bất sinh bất diệt.

Quán sát sinh diệt trong Tương Ưng Bộ Kinh

Trong Tương Ưng Bộ Kinh có đến hàng trăm chỗ thường nhắc đi nhắc lại, nhắc nhở phải quán sát sự sinh diệt của Năm Uẩn: Đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn diệt. Đây là hành tập khởi, đây là hành đoạn diệt. Đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt. 

Lưu ý rằng không phải là học thuộc lòng những câu đó mà phải theo đó quan sát nơi sự thật đang xảy ra để thấy rõ sự sinh diệt của Sắc Thọ Tưởng Hành Thức như thấy rõ quả xoài trong lòng bàn tay, để tự mình xác quyết không có bất kỳ một cái gì thường hằng, thường trú, bất sanh bất diệt theo thể cách Linh hồn, để thấy rõ Sắc Thọ Tưởng Hành Thức là một LỘ TRÌNH SINH DIỆT theo thứ tự:
Sắc diệt thì Thọ – Tưởng sanh, tiếp đến Thọ – Tưởng diệt thì Hành sanh, tiếp đến Hành diệt thì Thức sanh, tiếp đến Thức diệt thì các Hành lại sanh, tiếp đến Hành diệt thì một lộ trình Sắc – Thọ – Tưởng – Hành – Thức khác lại phát sinh.

Năm uẩn không phải cấu trúc đồng thời tồn tại

Trong các lộ trình sinh diệt đó không phải Năm Uẩn là 5 yếu tố ĐỒNG THỜI TỒN TẠI LIÊN KẾT VỚI NHAU theo kiểu CẤU TRÚC NGUYÊN MỘT KHỐI giống như 5 yếu tố: rui, mè, kèo, cột, ngói đồng thời tồn tại để cấu trúc nên một ngôi nhà như cách hiểu của đa phần người học Phật, mà Năm Uẩn là một lộ trình sinh diệt, tại mỗi một thời điểm chỉ hiện hữu một pháp sinh lên rồi diệt đi, chỉ trừ Thọ – Tưởng là hai pháp duy nhất đồng sanh đồng diệt.

Thấy được như vậy thì hiểu được Chúng Sanh là ngôn từ ám chỉ những lộ trình sinh diệt theo thứ tự Sắc – Thọ – Tưởng – Hành – Thức – Hành nối tiếp, tương tục nhau và do thấy biết như vậy mà chấm dứt vô minh, hiểu lầm Chúng Sanh như là NGUYÊN MỘT KHỐI.

Tưởng uẩn và Thức uẩn – nguồn gốc hiểu lầm về linh hồn

Cũng cần phải quán sát để hiểu rõ rằng: trong Năm Uẩn Sắc Thọ Tưởng Hành Thức thì nhóm Tưởng và nhóm Thức là các TÂM BIẾT mà thế gian lầm nhận là Linh Hồn.

Tưởng uẩn – tâm biết trực giác

Tưởng uẩn là tâm biết trực tiếp giác quan gọi tắt là TÂM BIẾT TRỰC GIÁC có phận sự Ghi Nhận hay Nhận Biết đối tượng mà Tâm Lý học ngày nay gọi là Nhận thức cảm tính đối tượng, có tính chất ” Vô Niệm, Vô Ngôn, Vô Phân Biệt” bao gồm Nhãn thức, Nhĩ thức, Tỷ thức, Thiệt thức, Thân thức, Tưởng thức. Tâm biết trực tiếp Tưởng này loài người, động vật đều có như nhau, sinh ra là có, không do học hỏi, trao truyền, tích luỹ nhưng nó do duyên Căn Trần tiếp xúc mà phát sinh, nó vô thường sinh diệt, không phải bất sanh bất diệt, nhưng các tôn giáo Duy tâm không hiểu biết đúng như thật, lầm nhận nó không sinh không diệt, gắn cho nó là Linh hồn Chúa được thổi vào con người, là Tiểu Ngã, là Tánh Thấy Tánh Nghe không sinh không diệt, là Phật Tánh thánh thiện, là Chân Tâm…

Thức uẩn – tâm biết ý thức

Thức uẩn là tâm biết Ý thức, là tâm biết gián tiếp khởi lên theo lộ trình Xúc – Thọ – Tưởng – Tư ( theo Đại Kinh Mãn Nguyệt )khác với Tưởng uẩn do Xúc ( Căn Trần ) mà khởi lên. Vì vậy, Thức uẩn có “tri thức khái niệm, có ngôn từ, có phân biệt” do học hỏi, trao truyền tích luỹ mà có nên các loài, các cá nhân đều khác nhau, Thánh Phàm khác nhau. Phàm là Ý thức Tà Tri Kiến, Thánh là Ý thức Chánh Tri Kiến. Tâm biết Ý thức này Tâm Lý Học ngày nay gọi là Nhận thức lý tính đối tượng, nó cũng sinh diệt vô thường.