Lối sống hy vọng tương lai chi phối toàn thể đời sống nhân loại nên bất cứ một ai không còn một tia hy vọng nào ở tương lai, không còn hy vọng thoát khổ trong tương lai thì họ sẽ tự sát.

Hiện tượng này phơi bày một sự thật: Khi con người không còn hy vọng thoát được khổ trong tương lai thì khổ mới hiện nguyên hình, không còn được che giấu bởi hy vọng và lúc đó nó ghê gớm đến mức không thể nào chịu đựng nổi.

Chính vì nhận thức của nhân loại đã mặc định “chỉ có một lối thoát khổ duy nhất xảy ra trong tương lai”, nên toàn bộ đời sống từ triết học, văn học, nghệ thuật đến giao tiếp hàng ngày đều hướng đến việc xây dựng và củng cố niềm tin vào tương lai.

Và chính lối sống này đã khiến con người bị ràng buộc vào những kỳ vọng chưa xảy ra.

3. Nỗi khổ bị treo lơ lửng giữa hy vọng và thất vọng

Lối sống Hy Vọng Tương Lai tuy giúp con người chịu đựng được cuộc sống, nhưng lại làm phát sinh một nỗi khổ khác còn sâu sắc hơn.

Đó là nỗi khổ bị treo lơ lửng giữa hy vọng và thất vọng.

Từ hành động hiện tại đến kết quả trong tương lai luôn tồn tại một khoảng thời gian chờ đợi. Hy vọng thì phải chờ đợi, nhưng ở đâu có chờ đợi thì ở đó có lo âu, căng thẳng và sợ thất vọng.

Chờ đợi chính là một dạng khổ:

• Thấp thỏm
• Lo lắng
• Căng thẳng

Ví dụ:
Một giờ chờ đợi trong lo âu có thể dài hơn rất nhiều so với một giờ bình thường. Máy bay trễ 30 phút nhưng cảm giác kéo dài hơn rất nhiều. Từ lúc mua vé số đến lúc biết kết quả là một quá trình đầy căng thẳng.

Kỳ vọng càng lớn thì nỗi khổ do chờ đợi càng lớn.

4. Con đường chấm dứt khổ ngay hiện tại

Có một lối thoát khỏi khổ đau không nằm ở tương lai mà ở ngay bây giờ và tại đây, được Đức Phật Thích Ca Mâu Ni giác ngộ và chỉ dạy.

Lối thoát này không phải là thay đổi hoàn cảnh, mà là thay đổi tâm.

Cụ thể là chuyển hóa từ:

• Bát Tà Đạo (Tà Niệm, Tà Tư Duy, Tà Kiến, Tham Sân Si…)

sang:

• Bát Chánh Đạo (Chánh Niệm, Chánh Tinh Tấn, Chánh Định, Chánh Tư Duy, Chánh Kiến…)

Khi tu tập đúng, lộ trình tâm Bát Chánh Đạo khởi lên, tạo nên một trạng thái không còn điều kiện cho khổ sinh khởi.

5. Khổ diệt ngay bây giờ và tại đây

Khi Bát Chánh Đạo siêu thế khởi lên, thực tại của hành giả vắng mặt khổ, gọi là Khổ Diệt hay Niết Bàn.

Điểm cốt lõi là:
👉 Khổ không chấm dứt trong tương lai
👉 Mà chấm dứt ngay khi tâm được chuyển hóa

Khổ Diệt không phải là một kết quả được tạo ra theo thời gian, mà là sự vắng mặt của khổ khi không còn nguyên nhân.

Khi không còn hy vọng vào tương lai, con người cũng không còn bị treo lơ lửng giữa hy vọng và thất vọng.

6. Hiểu đúng về tu tập để tránh tà kiến

Tu tập không phải là chịu khổ để hết khổ trong tương lai.

Thực tế, quan điểm:

• “Chịu khổ để rồi hết khổ”

vẫn là một dạng hy vọng tương lai, và do đó vẫn thuộc về tà kiến.

Tu đúng là để thấy rõ thực tại như nó đang là:

• Vô thường
• Vô ngã
• Và quan trọng nhất là khổ đã chấm dứt khi tâm được chuyển hóa

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1/Vì sao con người luôn sống trong hy vọng tương lai?

Vì tin rằng khổ chỉ có thể chấm dứt trong tương lai, nên con người luôn đặt kỳ vọng vào những điều chưa xảy ra.

2/Hy vọng có phải là nguyên nhân gây khổ không?

Hy vọng tạo ra chờ đợi, lo âu và thất vọng, từ đó phát sinh khổ.

3/Làm sao để hết trạng thái treo lơ lửng?

Bằng cách quay về hiện tại và chuyển hóa tâm theo Bát Chánh Đạo.

Bài viết liên quan:

Hy vọng tương lai – ảo tưởng lớn nhất khiến con người luôn mệt mỏi

Bị treo lơ lửng giữa hy vọng và thất vọng